De recyclingrevolutie
Van gebruikte yoghurtbekers weer yoghurtbekers maken? Onmogelijk! Dat was lang de conventionele gedachte – totdat het Belgische bedrijf Indaver een nieuw chemisch recyclingproces ontwikkelde.
Kunststoffen met vreemdklinkende namen zijn er overal om ons heen. Bij een blik in de koelkast thuis zien we polystyreen en polyolefins zoals polyethyleen en polypropyleen. Deze kunststoffen zijn bestand tegen olie, vet en zuur. Ze geven geen substanties af en zijn geurneutraal. Hierdoor zijn ze het perfecte verpakkingsmateriaal voor voedingsmiddelen en dranken. Kunststoffen worden gebruikt in bakjes voor vlees, paddestoelen, yoghurt en kwark, beschermende films, binnenbekleding van melkpakken en veel andere toepassingen.
Belangrijke feiten
180 kg
aan verpakkingsafval wordt elk jaar door iedere Europeaan geproduceerd.
Belangrijke feiten
26.000 ton
Dat is de jaarlijkse capaciteit van Indaver’s Plastics2Chemicals-installatie.
Belangrijke feiten
10%
recycled materiaal moet er de komende jaren minstens zijn verwerkt in voedingsmiddelenverpakkingen in de EU.
Maar voor al de verschillende toepassingen worden kunststoffen na het beoogde gebruik meestal verbrand of rechtstreeks op een stortplaats gedumpt. Wereldwijd wordt slechts ca. 10 procent van de polyolefins gerecycled en slechts ca. 1 procent van het polystyreen. “Dat komt doordat deze kunststoffen tot nu toe moeilijk konden worden hergebruikt”, verklaart Johan Verdeyen, Chemical Industry Manager bij Endress+Hauser België. Afval van levensmiddelverpakkingen heeft een lage bulkdichtheid, is vaak verontreinigd met voedselresten en bestaat vaak uit meerdere verschillende materialen. Hierdoor zijn er voor het sorteren en reinigen voor mechanische recycling veel hulpbronnen nodig. En zelfs na recycling kan het uiteindelijke product alleen worden verwerkt in producten die niet geschikt zijn voor voedingsmiddelen, zoals shampooflessen. Hierdoor moeten nieuwe verpakkingen voor voedingsmiddelen nog steeds worden gemaakt van zuivere uit aardolie verkregen basismaterialen.
Pionier in duurzame transformatie
Indaver haalt al meer dan 40 jaar waardevolle grondstoffen en schone energie uit industrieel en huishoudelijk afval. Het bedrijf houdt zich ook bezig met het veilig verwijderen van verontreinigende stoffen uit de materiaalcyclus ter bescherming van mens en milieu. Zo helpt men dus bij het creëren van een schonere, veerkrachtigere maatschappij en het ondersteunen van de transitie naar een circulaire economie. Indaver is een van Europa’s vooraanstaande bedrijven op het gebied van duurzaam afval- en materiaalbeheer, met vestigingen in België, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Portugal, Italië, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. In 2024 verwerkten ruim 2300 arbeidskrachten 5,6 miljoen ton afval, wat een verkoop van 945 miljoen euro betekende. Indaver beschouwt de toewijding en expertise van zijn uiterst gemotiveerde werknemers als de sleutel tot succesvolle projecten en services.
Van het afval naar Indaver en terug in de koelkast
Indaver wil dit veranderen. De Belgische pionier van duurzame afvalverwerking mikt op een circulaire levensmiddelverpakking. Hiervoor heeft men afgelopen jaar een baanbrekende chemische recyclinginstallatie in gebruik genomen na een investering van 105 miljoen euro. De Plastics2Chemicals-fabriek in Antwerpen maakt gebruik van een technologie die in-house is ontwikkeld door Indaver om afgedankte kunststoffen af te breken in hun oorspronkelijke chemische componenten. Door verdere verwerking worden deze gezuiverd totdat een zuivere kwaliteit wordt bereikt en ze dus geschikt zijn voor hergebruik in de productie van levensmiddelverpakkingen. Dus nu is het eindelijk mogelijk om nieuwe yoghurtbekers van oude te maken.
“Met Plastics2Chemicals zijn we geslaagd in het omzetten van afval in waardevolle grondstoffen. We hebben dit resultaat bereikt door een combinatie van innovatie, visie, ondernemerschap, samenwerking en vakmanschap”, zei CEO Karl Huts van Indaver bij de officiële opening van de fabriek van Plastics2Chemicals in september 2025. Samenwerkingen in de waardeketen waren instrumenteel bij de industrialisatie van dit project. Het bedrijf werkte samen met universiteiten om de nieuwe thermische depolymerisatietechnologie te onderzoeken en het proces stap voor stap te valideren. Andere partners leveren afvalplastic-basismaterialen en kopen de eindproducten. En wat betreft meettechnologie heeft Indaver Endress+Hauser gekozen als zijn partner voor alle vereisten. De fabriek maakt gebruik van meer dan duizend Endress+Hauser-meetinstrumenten voor efficiënte en betrouwbare processen.
Efficiëntie door digitalisering
De samenwerking met Indaver is geleidelijk gegroeid en geïntensiveerd in de afgelopen vijf jaar door wederzijds respect en het delen van kennis”, zegt Johan Puimège, een business-consultant van Endress+Hauser België. “We delen een gemeenschappelijke aanpak van projecten: een sterke focus op operationele uitmuntendheid, waarbij gebruik wordt gemaakt van de nieuwste technologieën.”
Endress+Hauser raakte al vroeg betrokken bij het Antwerpse project. Het team was belast met het optimaliseren van engineering, levering, inbedrijfstelling, processen en onderhoud – en dus kosten – voor de gehele levenscyclus van de installatie. “Dus namen we verantwoordelijkheid voor alle aspecten van netwerk-engineering en de keuze van instrumentatie en ontwikkelden een digitaliseringsconcept”, zegt Puimège. Het resultaat was een instrumentatiesysteem dat perfect is afgestemd op Indaver’s eisen, wat wederom de processtabiliteit en een hoge efficiëntie waarborgt.
Nieuwe bouwstenen
Tot nu toe wordt bijna alle recycling van kunststofafval mechanisch gedaan. Materiaal wordt gesorteerd, versnipperd, gewassen, gedroogd, gesmolten en tot granulaat verwerkt. Maar omdat de chemische structuur van de polymeren ongewijzigd blijft, is de kwaliteit van het gerecycled materiaal grotendeels afhankelijk van de manier waarop het basismateriaal is gesorteerd en gereinigd. En hierin zit het probleem: afvalplastic, met name verpakkingsafval, is vaak een zwaar verontreinigd mengsel van materialen. Bovendien kunnen kunststoffen bij mechanische processen niet eindeloos worden gerecycled, en het gerecycled materiaal kan vaak niet opnieuw worden gebruikt voor de originele toepassing. Bij chemische recycling echter kunnen de polymeerketens waaruit de kunststoffen bestaan worden afgebroken in moleculen – hun originele chemische bouwstenen. Deze bouwstenen kunnen dan worden gebruikt voor het maken van nieuwe kunststoffen van dezelfde kwaliteit als zuivere kunststoffen die zijn gemaakt van fossiele grondstoffen, waardoor ze geschikt zijn voor veeleisende toepassingen als levensmiddelverpakkingen.
In de reactor: hoe het innovatieve proces werkt
Indaver geeft afgedankte kunststoffen in een afzonderlijke fabriek een mechanische voorbehandeling en transporteert de uiteindelijke agglomeraten naar Antwerpen, waar ze worden opgeslagen in silo's. Van hieruit gaan de agglomeraten pneumatisch in een extruder, waar ze worden verwarmd van vaste vorm naar hete pastavorm en worden toegevoerd aan een elektrische pyrolysereactor.
“De belangrijkste uitdaging in ons proces heeft betrekking op de reactor, die zowel op zeer hoge als zeer lage temperaturen werkt”, licht project-engineer Roel Sommen van Indaver toe. De reactor vergast de pasta eerst door verwarming tot ruim 400 °C onder zuurstofvrije omstandigheden. De gassen worden vervolgens extreem snel afgekoeld in afschrikskids, waar de temperatuur in slechts één of twee seconden van ruim 400 °C naar ca. 100 °C gaat. Het resultaat is een vloeibaar product dat dan wordt overgebracht naar twee grote distillatietorens die de deelstromen afscheiden om het uiteindelijke product te krijgen. Indaver slaat dit op in zes grote 250.000-liter tanks en twee 50.000-liter tanks.
Om de engineeringkosten te drukken en de inbedrijfstelling te bespoedigen, maakt Endress+Hauser gebruik van zijn Central Engineering Platform, een digitale hub voor het hele gamma van tools, data en processen. Endress+Hauser gebruikt het platform voor een probleemloze instrumentselectie en -configuratie, voor het helpen bij het creëren van technische gegevensbladen en CAD-modellen, en voor het simuleren van prijzen. “We konden alle beslissingen in real time volgen en vervolgens de gegevens eenvoudig exporteren”, zegt project-engineer Roel Sommen van Indaver. “De aanpak is innovatief, efficiënt en tijdsbesparend.”
Het project maakt ook gebruik van digitale technologie voor het optimaliseren van onderhoud, waarbij intelligente sensoren hun meetwaarden en aanvullende gegevens via een beveiligd kanaal naar de Endress+Hauser Netilion-cloud versturen. Dankzij dit IIoT-platform kan het team bij Indaver terminalinstrumenten – zoals industriële tablets – gebruiken voor het beheren van plant assets, toegang tot instrumentdocumentatie, het initiëren van verificaties op afstand en het bekijken van diagnosegegevens om te controleren of de sensoren correct werken. “We willen de efficiëntie op alle gebieden verbeteren. Voor ons is het grootste winstpunt van digitalisering de snelle toegang tot alle gegevens”, zegt Steven Coppens, Chief Engineer, Engineering & Instrumentation bij Indaver.
Groot commercieel potentieel
De Plastics2Chemicals-fabriek in Antwerpen heeft momenteel een capaciteit van ongeveer drie ton per uur, of ruwweg 26.000 ton per jaar. Indaver wil groeien naar 65.000 ton, waarvoor een tweede lijn in bedrijf moet worden gesteld. “Indaver voert ook gesprekken over meer geavanceerde recyclingfabrieken in Europa”, zegt Johan Verdeyen, Chemical Industry Manager van Endress+Hauser België.
In de eerste fase van afgelopen jaar concentreerde Indaver zich uitsluitend op de recycling van voorbehandeld polystyreen van levensmiddelverpakkingen – zoals yoghurtbekers en vleesbakjes – in zeer zuiver styreen. Nu polymeriseren chemische partners dit terug in polystyreen – en de resultaten zijn al te zien in de schuimstoffen vleesbakjes die worden gebruikt door een Belgische supermarktketen. Er zijn ook plannen om een deel van dit gerecycled materiaal bij de productie van yoghurtbekers te gebruiken. Dit jaar is Indaver ook gestart met het recyclen van polyolefin-afval in nafta en was. De toegevoegde waarde van dit soort processen zal blijven stijgen, omdat de EU heeft bepaald dat in 2030 bepaalde kunststof verpakkingen voor minimaal 10 procent uit gerecycled materiaal moeten bestaan – met name die die zijn bedoeld voor direct contact met voedsel. Deze eis zal kunnen helpen om van gerecycled kunststof een waardevol product te maken.
De kunststoffencyclus kan alleen worden gesloten als alle partijen in de waardeketen samenwerken. Indaver heeft partners gevonden die afgedankte kunststoffen kunnen leveren. Het bedrijf zelf draagt zorg voor alle andere stappen, van sortering en voorbehandeling tot depolymerisatie en zuivering.
“Dankzij onze in-house ontwikkelde technologie gecombineerd met strategische samenwerkingen en continue innovatie kunnen we zeer zuivere materialen leveren voor veeleisende toepassingen zoals levensmiddelverpakkingen – waarmee wordt bewezen dat circulariteit en prestaties hand in hand kunnen gaan”, zegt Erik Moerman, Sales and Development General Manager bij Indaver Plastics2Chemicals.
De specialisten bij Endress+Hauser zijn onder de indruk van Indaver’s prestaties bij het commercialiseren van de chemische recycling van polystyreen. “Door het bouwen van de fabriek in Antwerpen bewijst Indaver zijn bereidheid om te investeren in innovatie en trouw te blijven aan zijn principes. Bedrijven als Indaver werken aan het creëren van circulariteit en wat belangrijk is voor de toekomst van onze economie”, zegt Johan Puimège van Endress+Hauser. Het project heeft de samenwerking tussen beide bedrijven verder versterkt. Om Indaver engineer Roel Sommen te citeren: “De samenwerking verliep uitstekend – en op het persoonlijke vlak passen we ook goed bij elkaar. Voor mij is Johan meer een collega dan een leverancier.”
Downloads
Ontdek aanvullende hulpbronnen
